چگونه چاقی عملکرد طبیعی کبد را برهم میزند؟ نتایج جدید تحقیقات, کبد به عنوان کارخانه متابولیسم بدن، نقش تعیینکنندهای در تبدیل غذا به انرژی ایفا میکند. اگرچه از قبل معلوم بود که اضافه وزن بر فرآیندهای متابولیک تأثیر منفی میگذارد، اما مکانیزم دقیق این اختلال تا کنون ناشناخته بود.\مکانیزم معکوس متابولیسم در موشهای چاقتحقیقات جدید با مقایسه موشهای معمولی و موشهای مبتلا به چاقی، کشف شگفتانگیزی را آشکار کرد.
در موشهای سالم، تنظیم آلوستریک (مکانیزم کنترل آنزیمی متابولیسم) در طول تغذیه مهار شده و در دوره ناشتا فعال میشود.
اما در موشهای چاق، این الگو به طور کامل معکوس شده است فعالیت آلوستریک در حالت سیری افزایش مییابد و در زمان گرسنه افت میکند.\\\\این معکوس شدن تنظیم بیولوژیکی، کلید درک نحوه آسیب چاقی به بافتهای بدنی و بروز بیماریهاست.\ابعاد همهگیر شیوع چاقی و پیامدهای سلامتیفدراسیون جهانی چاقی پیشبینی میکند تا سال ۲۰۳۵، بیش از ۴ میلیارد نفر دچار اضافه وزن یا چاقی شوند.
درک ریشههای بیولوژیکی چاقی، که اکنون به عنوان یک بیماری پیچیده و چندعاملی شناخته میشود، برای توسعه استراتژیهای پیشگیری و درمان ضروری است.\یکی از مسیرهای اصلی تأثیر چاقی بر سلامت، اختلال در متابولیسم است؛ سیستمی که انرژی را از غذا استخراج، ذخیره و توزیع میکند.
کبد به عنوان عضو مرکزی این فرآیند، هم غذا را فرآوری میکند و هم محصولات متابولیک را برای نیازهای آتی ذخیرهسازی مینماید.\\\\روششناسی مطالعه تحلیل ترنس-ومیکستیم تحقیقاتی برای بررسی دقیق اثرات چاقی بر کبد، از رویکرد پیشرفته ترنس-ومیکس بهره بردند. در این روش، دادههای پنج لایه بیولوژیکی مختلف گردآوری و با پایگاههای دانش موجود ادغام شدند تا یک شبکه جامع تعاملات مولکولی شکل گیرد.
این دیدگاه سیستممحور، امکان رصد پویاییهای متابولیک در دو حالت سیری و گرسنه را فراهم آورد.پروفسور شینیا کورودا از دانشکده تحصیلات تکمیلی توضیح میدهد ما شبکه عکسالعملهای متابولیک کبد را در موشهای آزاد تغذیه ترسیم کردیم و با دادههای موشهای ۱۶ ساعته گرسنه مقایسه نمودیم.
شرایط طبیعی، کبد با ذخیره انرژی در حالت سیری و آزادسازی آن در گرسنه، تعادل متابولیک (هموستاز) را برقرار میدارد.
محققان مشاهده کردند که در موشهای چاق، این تعادل دقیق به هم ریخته شده و کارکرد طبیعی کبد دچار اختلال شده است.
این بینظمی میتواند بستر بروز علائمی چون خستگی مزمن، افت انرژی و اختلال اشتها را فراهم آورد.\\\\به طور جالب، در مقابل ناپایداری تنظیم آلوستریک، فرآیند کنترل ژنتیکی متابولیسم در سطح ترانکریپتوم، نسبتاً پایدار باقی مانده و کمتر تحت تأثیر چرخههای تغذیه-گرسنه قرار گرفته است.\چاقی یک اختلال سیستمیک فراتر از کبدتیم تحقیقاتی تأکید میکند که مشاهدات آنها تنها دلیلی بر اختلال کبدی نیست، بلکه نشاندهنده تحولی در چرخههای متابولیک کل بدن است.
پروفسور کورودا میافزاید چاقی در جوهر یک بیماری متابولیک است. به همین دلیل، ساخت شبکه ترنس-ومیکس با تمرکز بر متابولوم برای درک کامل آن حیاتی است. اکنون ما تمرکز خود را بر گردش متابولیتها بین کبد و عضله از طریق جریان خون در موشهای چاق معطوف کردهایم.
