تحلیل جامع شکایت تاریخی وزارت دادگستری آمریکا علیه اپل اتهامات انحصارگرایی و آینده اکوسیستم آیفون, در آغاز سال ۲۰۲۴ میلادی، همزمان با اخبار غیررسمی درباره تعطیلی پروژه خودرویی تایتان اپل، چالشهای حقوقی جدیدی نیز پیش روی این غول تکنولوژی قرار گرفت. وزارت دادگستری ایالات متحده (DOJ) با ثبت یک شکایت تاریخی، اپل را متهم به انحصارگرایی در بازار تلفنهای هوشمند کرد.
این پرونده تنها بخش از دردسرهای قضایی اپل نیست؛ چالشهای حقوقی با اپیک گیمز همچنان ادامه دارد. در این مقاله به بررسی ابعاد این دعوای پرمخاطب، استدلالهای دو طرف و پیامدهای احتمالی برای کاربران و توسعهدهندگان میپردازیم. استدلالهای اصلی وزارت دادگستری آمریکا در پرونده علیه اپل در ۲۱ مارس ۲۰۲۴ (۲ فروردین ۱۴۰۳)، وزارت دادگستری به طور رسمی شکایت خود را ثبت کرد.
آیفون و اندروید، و محدودیت عملکرد ساعتهای هوشمند رقیب در اکوسیستم iOS میباشد.
فرد ساینز، سخنگوی اپل، در واکنش به این اتهامات تأکید کرد که این شکایت ماهیت نوآورانه و یکپارچهسازی محصولات اپل را تهدید میکند. او هشدار داد که در صورت پذیرش دعوای دولت، توانایی اپل در ارائه فناوریهایی که کاربران از آن انتظار دارند، دچار اختلال خواهد شد. سهم بازار آیفون و استراتژی حفظ قدرت آیفون با فروش بیش از یک میلیارد دستگاه، موتور اصلی درآمد اپل محسوب میشود.
وزارت دادگستری استدلال میکند که اپل با استفاده از راهکارهای انحصارگرایانه، تلاش میکند جایگاه مهیم خود را حفظ کند. آیفون سوق داده شوند.
در شکواییه به نام شرکتهایی چون آمازون، الجی، اچتیسی و مایکروسافت (ویندوزفون) به عنوان قربانیان موانع بازار ایجاد شده توسط اپل اشاره شده است. وزارت دادگستری ادعا میکند که در حال حاضر تنها سامسونگ و گوگل به عنوان رقبای جدی در بازار آمریکا باقی ماندهاند. نقص در پیامرسانی بین پلتفرمی ( در برابر RCS) مریک گارلند، دادستان کل آمریکا، در یک کنفرانس خبری به استراتژی پیامرسانی اپل انتقاد کرد.
وی عدم رمزگذاری مکالمات کاربران اندروید در را عاملی دانست که کیفیت اشتراکگذاری رسانه را بین دو پلتفرم کاهش میدهد. این موضوع به عنوان ابزاری برای قفل کردن کاربران در اکوسیستم اپل مورد استناد قرار گرفته است. اگرچه اپل اعلام کرده از پروتکل RCS برای بهبود ارتباطات بین پلتفرمی استفاده خواهد کرد، اما وزارت دادگستری همچنان بر این باور است که کیفیت پایین پیامرسانی بین پلتفرمها، انگیزه اصلی کاربران برای خرید آیفون باقی میماند.
محدودیتهای سختافزاری ساعتهای هوشمند و پوشیدنیها جنبه دیگری از شکایت مربوط به عملکرد ناقص ساعتهای هوشمند رقیب (مانند گالاکسی واچ و پیکسل واچ) در کنار آیفون است. وزارت دادگستری استدلال میکند که اپل به طور عمدی عملکرد این دستگاهها را محدود کرده تا اپل واچ را به عنوان تنها گزینه کامل و بینقص معرفی کند. این استراتژی به عنوان ابزاری برای تشویق خرید آیفونهای جدید تفسیر شده است.
نکته قابل توجه این است که پوشیدنیهای مبتنی بر نیز از اتصال به آیفون پشتیبانی نمیکنند، اما شکایت بر روی انحصار دوطرفه اپل متمرکز است. اختلال در اکوسیستم برنامهها و سوپراپلیکیشنها با وجود تغییرات اجباری ناشی از قانون بازارهای دیجیتال (DMA) اتحادیه اروپا — مانند ساید لودینگ و درگاه تایپسی — وزارت دادگستری آمریکا همچنان نسبت به کارمزدهای توسعهدهندگان و محدودیت دسترسی برنامهها اعتراض دارد.
کمیسیون اروپا نیز تحقیقات عدم انطباق اپل با DMA را آغاز کرده است. بر اساس پرونده، سیاستهای اپل مانع از عملکرد سوپراپلیکیشنها شده و از درآمدزایی مایکروسافت و سایر پلتفرمهای بازی ابری جلوگیری میکند. فیل اسپنسر، مدیرعامل مایکروسافت گیمینگ، اخیراً اعلام کرد که تغییرات اعمال شده همچنان ناکافی است و نمیتواند رقابت را در بزرگترین پلتفرم بازی جهان حفظ کند.
شانسهای پیروزی وزارت دادگستری در دادگاه ربکا هاو آلنزورث، استاد حقوق دانشگاه وندربیلت، معتقد است شکایت DOJ دلایل قوی برای پیروزی دارد. برخلاف پروندههای قبلی، این دعوا نه تنها زیانهای توسعهدهندگان را پوشش میدهد، بلکه بر مضرات مستقیم مصرفکنندگان و رفتارهای انحصارگرایانه تمرکز دارد. او با مقایسه این پرونده با شکایت FTC علیه آمازون، شانسهای بیشتری برای دولت پیشبینی میکند.
ویلیام کوواچیچ، رئیس سابق FTC، نیز شکواییه را بینقص و مستند میداند. او معتقد است وزارت دادگستری با یادگیری از ضعفهای پرونده اپیک گیمز علیه اپل (که به نفع اپل تمام شد)، استدلالهای قانونی محکمتری تدوین کرده است. انتقال مکان محاکمه به ایالت نیو جرسی نیز عاملی استراتژیک محسوب میشود. پیشینه پیروزی DOJ در پرونده دنتسپلی در سال ۲۰۰۴ در همین دادگاه، و حضور دفتر مرکزی سامسونگ در این ایالت، میتواند به نفع دولت تمام شود.
اگرچه محاکم معمولاً قدرت انحصاری را با سهم ۹۰ درصدی بازار میسنجند، اما سابقه پرونده دنتسپلی با سهم ۷۵ تا ۸۵ درصدی، امید را برای پیروز شدن با سهم ۶۵ تا ۷۰ درصدی اپل زنده نگه داشته است. سناریوهای احتمالی نتیجه پرونده آلنزورث تأکید میکند که هدف DOJ نابودی اپل نیست، بلکه اصلاح رفتارهای ضدرقابتی از طریق دستورالعملهای الزامآور است — روشی مشابه با رویکرد اتحادیه اروپا.
اعمال محدودیتهای شدید میتواند خود به چالشهای حقوقی جدید منجر شود؛ به عنوان مثال نمیتوان از اپل خواست ساخت گوشی را متوقف کند اما خدمات اصلی مانند، اپ استور و iOS را مسدود نمود. بنابراین، اصلاح ایرادات (در صورت اثبات) میتواند نتایج بهتری برای کاربران و توسعهدهندگان به ارمغان بیاورد. در موازی، اتحادیه اروپا نیز فشار خود را برای تطبیق اپل با DMA ادامه میدهد.
با وجود این، مدیریت اپل بر دفاع کامل از حقوق خود تمرکز دارد و به نظر میرسد چالشهای قضایی طولانیمدت بین کوپرتینو و وزارت دادگستری آمریکا ادامه خواهد داشت.
