راهنمای جامع توکسوپلاسموز علائم، راههای انتقال، درمان و پیشگیری برای صاحبان گربه, توکسوپلاسموز یک عفونت پارازیتی رایج است که با انگل تکسلولی به نام توکسوپلاسما گاندی ایجاد میشود. اگرچه گربهها میزبان اصلی و تکمیلی این انگل هستند، اما انسانها و سایر حیوانات دمدارد نیز میتوانند به عنوان میزبانهای واسطه آلوده شوند.
درک مکانیسم انتقال، علائم بالینی و استراتژیهای پیشگیری برای محافظت از سلامت عمومی و بهویژه گروههای پرریسک، از جمله زنان باردار و افراد با سیستم ایمنی ضعیف، حیاتی است. مکانیسم عفونت و چرخه زندگی انگل انگل توکسوپلاسما گاندی برای تکمیل چرخه جنسی خود به روده گربه نیاز دارد.
ردن کاکتوس گربه بدون دستکش یا شستن ناکافی دستها پس از تماس با خاک آلوده.
مصرف غذاهای آلوده خوردن گوشت نیمپز یا خام (بهویژه گوساله، گوسفند و خوک)، مصرف لبنیات غیرپاستوریزه و سبزیجات/میوههای نشسته. انتقال عمودی (مادرزادی) عفونت مادر در دوران بارداری از طریق جفت به جنین منتقل میشود. انتقال از طریق انتقال عضو یا انتقال خون اگرچه نادر، اما امکانپذیر است. طیف بالینی و علائم توکسوپلاسموز اکثریت افراد با سیستم ایمنی سالم (بیش از ۸۰٪) عفونت بیعلائم (ساکت) تجربه میکنند.
توکسوپلاسموز حاد (اولیه) در افراد ایمنسالم معمولاً ۱ تا ۳ هفته پس از عفونت ظاهر شده و شبیه آنفولانزا یا مونونوکلئوز است تب خفیف تا متوسط خستگی و ضعف عمومی درد عضلانی و مفصلی ورم گرههای لنفاوی (بهویژه گاردن، زیربغل و قفایی) گلودرد و بزرگ شدن کبد و طحال این علائم خودبهخودی در عرض چند هفته تا ماهها بهبود مییابند، اما انگل به صورت کیست در بافتها (مغز، عضلات، چشم) بیکار میماند. ۲.
توکسوپلاسموز چشمی (اکولار) شایعترین بروز عفونت مجدد یا مادرزادی است. التهاب رتین و کوروئید میتواند منجر به کاهش بینایی و تار دیدن درد چشم و حساسیت به نور (فوتوفوبیا) م (موشهای معلق) در موارد شدید جدا شدن رتین و کور ۳.
توکسوپلاسموز مجدد در افراد ایمنکم (بازفعالسازی) در بیماران ایدز ( انسانفالی توکسوپلاسمی ایجاد میکنند سردرد شدید و گیجی تشنجات متمرکز یا تعمیمیافته فلجهای عصبی (همیپلژی، فلج عصبهای قحفی) تب، تغییر سطح آگاهی، کما آسیبهای فضایی در تصویربرداری مغز (MRI با تقویت کنتراست، گرههای حلقهای متعدد) ۴.
توکسوپلاسموز مادرزادی (جنینی) خطر انتقال به جنین و شدت بیماری به مستر عفونت مادر بستگی دارد ترایمستر اول خطر انتقال پایین (۱۰-۱۵٪) اما شدت بالا (سقط، مردهزایی، هیدروسفالی، میکروسفالی، کلسیفیکاسیونهای مغزی، کورکوران). ترایمستر سوم خطر انتقال بالا (۶۰-۹۰٪) اما اغلب بیعلائم در تولد؛ عوارض دیرین توکسوپلاسموز چشمی، تأخیر رشد عصبی، شنواییکشی، اختلالات یادگیری.
سهگانه کلاسیک توکسوپلاسموز مادرزادی هیدروسفالی، کلسیفیکاسیونهای درونجمجمهای، کوروئیورتینیتیس. تشخیص آزمایشگاهی و بالینی سیرولوژی (استاندارد طلایی) آنتیبادی نمایانگر عفونت گذشته یا فعلی. تایتر بالا + آویدیته بالا = عفونت قدیمی (> ۳-۴ ماه). آنتیبادی نمایانگر عفونت حاد/اخیر. میتواند تا ۱۸ ماه مثبت بماند ( رایج). آویدیته تمایز عفونت حاد از قدیمی؛ آویدیته پایین = عفونت اخیر (۳-۴ ماه اخیر).
تشخیص مستقیم PCR روی مایع مغزی و نخاعین (CSF) حساسیت بالا برای تشخیص انسانفالی توکسوپلاسمی. PCR روی مایع آمینیوتیک (آمینوسنتز) استاندارد تشخیص عفونت جنین (انجام شود > ۱۸ هفته بارداری و ۴ هفته پس از عفونت مادر). تصویربرداری مغز (MRI) گرههای حلقهای تقویتشونده در گانگلیهای پایه، تالاموس، قشری. معاینه چشمداری لزوهای رتین-کوروئیدال فعال یا زخمهای زاییده.
پروتکلهای درمانی مبتنی بر شواهد درمان تنها در عفونتهای فعال، عینک، مادرزادی یا ایمنکمها توصیه میشود. عفونت ساکت در ایمنسالمها درمان نمیطلبد. ترکیب استاندارد (پیرمیتامین + سولفادیازین + فولینیک اسید) پیرمیتامین ۵۰-۷۵ میلیگرم روز اول (بار لودینگ)، سپس ۲۵-۵۰ میلیگرم/روز. سولفادیازین ۱-۱.۵ گرم هر ۶ ساعت (با هیدراتاسیون بالا برای پیشگیری از کریستالوری).
فولینیک اسید (لئووورین) ۱۰-۲۵ میلیگرم/روز برای پیشگیری از سمیت استخوانی و کمخونی ماگالوبلاستیک. مدت درمان ۴-۶ هفته برای عفونت حاد/چشمی؛ تا ۶ هفته پس از رفع علائم در ایمنکمها (سپس مراقبت تداوم با دوز پایینتر). رژیمهای جایگزین تریمتوپریم-سولفامتوکسازول برای پیشگیری اولیه و ثانویه در ایمنکمها (دوز ۱ تبلت دوبرو/روز یا ۳ بار در هفته). آتوواکون + پیرمیتامین + فولینیک اسید در عدم تحمل سولفونامید.
اسپیرامایسین تنها در بارداری (تا ۱۸ هفته) برای کاهش انتقال عمودی؛ اثر پارازیتیسیدال ندارد. کلینداماسین + پیرمیتامین + فولینیک اسید برای توکسوپلاسموز چشمی (به دلیل نفوذ به بدنه زجاجی). مدیریت توکسوپلاسموز در بارداری اسپیرامایسین ۳ گرم/روز (تقسیم ۲-۳ دوز) تا تولد یا اثبات عفونت جنین. > ۱۸ هفته یا اثبات عفونت جنین ترکیب پیرمیتامین + سولفادیازین + فولینیک اسید (با مشورت متخصص عفونت/زنان).
تصویربرداری سونگرافی سریالی جنین برای رصد نشانههای هیدروسفالی، کلسیفیکاسیون، استراتژیهای پیشگیری مبتنی بر شواهد (WHO/CDC) پیشگیری ستون فقرات کنترل توکسوپلاسموز است، بهویژه برای زنان باردار و ایمنکمها امنیت غذا گوشت را به دمای داخلی ۶۳° (متوسط) یا ۷۱° (خوبپز) بپزید. یخ کردن گوشت در -۱۲° تا -۲۰° برای ۲۴ ساعت کیستها را میکشد. از لبنیات غیرپاستوریزه خودداری کنید.
صحت دست و سطح شستن دست با آب و صابون پس از تماس با گوشت خام، خاک، شن و ماسه، مدفوع گربه. تخته برش جدا برای گوشت و سبزیجات. مدیریت گربه گربه را در خانه نگه دارید (جلوگیری از شکار پرنده/موش). گوشت خام/نیمپز به گربه ندهید. کاکتوس را روزانه تعویض کنید (اووسیتها ۱-۵ روز برای اسپوروله شدن و نده شدن نیاز دارند). اگر باردار/ایمنکم هستید کاکتوس را شخص دیگری تعویض کند؛ در غیر این صورت دستکش + ماسک + شستن دست فوری.
آب و محیط زیست آب تصفیه/جوشانده شده بنوشید. در باغبانی دستکش بپوشید. اسکرینینگ بارداری تست سیرولوژی (/) در ویزیت اول پیشبارداری یا اول ترایمستر. اگر منفی تکرار تست در هر ترایمستر برای تشخیص سیرکانورژن. پاسخ به سوالات متداول آیا توکسوپلاسموز به طور کامل از بین میرود؟ خیر. داروها فقط تاشیزویتهای فعال را میکشند؛ کیستهای بافتی (برادیزویت) در مغز، عضلات و چشم بیکار باقی میمانند و در ایمنکمها میتوانند بازفعال شوند.
در ایمنسالمها معمولاً بیکار میمانند. چگونه متوجه شوم گربهام توکسوپلاسموز دارد؟ اکثریت گربهها بیعلائم هستند. دامپزشک میتواند با تست سیرولوژی (/) یا PCR مدفوع عفونت را تشخیص دهد. عفونت گربه معمولاً خودبهخودی محدود میشود، اما مدفوع در ۱-۳ هفته اول عفونت نده است. آیا باید در بارداری گربه را از خانه بیرون کنم؟ کاملاً ضروری نیست.
با رعایت تدابیر ایمنی (تعویض کاکتوس توسط شخص دیگر، شستن دست، نگهداری گربه در خانه، تغذیه با غذاهای تجاری/خوبپز) ریسک انتقال به شدت کاهش مییابد. حذف گربه استرسافزاینده و بیفایده است. چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنم؟ زنان باردار با عفونت حاد اخیر ( مثبت، آویدیته پایین). افراد ایمنکم با سردرد جدید، تشنج، فلج، تب ناشرح. افراد با علائم توکسوپلاسموز چشمی (کاهش بینایی، درد چشم، فوتوفوبیا).
نوزادان مادران آلوده برای ارزیابی کامل (سونوگرافی مغز، معاینه چشم، تست شنوایی، PCR CSF). هشدار! این مطلب صرفاً جنبه آموزشی و اطلاعرسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا تجویز پزشک متخصص عفونت، زنان و زایمان، عینک یا مغز و اعصاب نمیشود. در صورت شک به عفونت یا قرار داشتن در گروه پرریسک، حتماً با پزشک مراجعه کنید.
