راهنمای جامع آمفیزم: علل

راهنمای جامع آمفیزم علل، علائم، تشخیص و روشهای درمانی, آمفیزم یک بیماری مزمن تنفسی است که به دو دسته اصلی آمفیزم ریه و آمفیزم زیرجلدی تقسیم میشود. هر یک از این انواع عوامل، علائم و روشهای درمانی مخصوص به خود را دارند. در این مقاله به بررسی کامل این بیماری، مراحل پیشرفت آن و راههای پیشگیری پرداخته شده است. آمفیزم ریه چیست؟

آمفیزم ریه بیماریای است که ناشی از آسیب به دیوارههای آلوئولها (کیسههای هوایی ریوی) به وجود میآید. ریه سالم نزدیک به ۳۰۰ میلیون آلوئول دارد که در هنگام دم اکسیژن را به خون منتقل و در بازدم دیاکسید کربن را خارج میکنند.

اکسیژن خون میشود. نکته مهم این است که آمفیزم مسری نیست و از شخص به شخص دیگر منتقل نمیگردد.

تفاوت آمفیزم با سایر بیماریهای ریه بسیاری از افراد میپرسند آیا تفاوتی میان آمفیزم، برونشیت مزمن و COPD وجود دارد. COPD اصطلاح کلی است که طیف وسیعی از بیماریهای پیشرونده ریه از جمله آمفیزم و برونشیت مزمن را در بر میگیرد. در برونشیت مزمن، مژکهای مسیر هوایی تخریب شده و علائم اصلی شامل سرفه مرطوب با مخاط غلیظ است؛ در حالی که در آمفیزم، آسیب اصلی به آلوئولهاست و اولین علامت آن تنگی نفس تدریجی میباشد.

ا آمفیزم بافتی نیز میگویند. این حالت اغلب خودبهخودی بهبود مییابد، اما در موارد حاد نیازمند مداخله پزشکی است.

علل و عوامل ریسک آمفیزم علل آمفیزم ریه مهمترین عامل سیگار کشیدن طولانیمدت است که بافت ریه را تخریب و التهاب مسیر هوایی را ایجاد میکند.

عوامل دیگر عبارتند از مصرف مواد مخدر مانند ماریجوانا و سیگار الکترونیک آلودگی هوا، گرد و غبار و دودهای شیمیایی در محیط کار یا منزل عوامل ژنتیکی مانند کمبود آلفا-۱ آنتیتریپسین آسم و عفونتهای تنفسی مکرر علل آمفیزم زیرجلدی این حالت معمولاً ثانویه به موارد زیر است جراحیهای قفسه سینه، سینوسها یا استخوانهای صورت پنوموتوراکس و باروتروما (تغییر فشار ناگهانی) عفونت باکتریهای نکروزکننده صدمه در هنگام انکوباسیون یا استفاده از ونتیلاتور سوراخ معده یا روده در موارد نادر، این بیماری بدون علت مشخص (خودبهخودی) رخ میدهد و در مردان شایعتر است.

مراحل پیشرفت آمفیزم ریه پزشکان برای تصنیف شدت بیماری از و معیارهای GOLD استفاده میکنند مرحله ۱ (خفیف) کارکرد ریه ۸۰٪ یا بیشتر نسبت به شخص سالم مرحله ۲ (متوسط) کارکرد ریه بین ۵۰ تا ۷۹٪ مرحله ۳ (شدید) کارکرد ریه بین ۳۰ تا ۴۹٪ مرحله ۴ (بسیار شدید) کارکرد ریه کمتر از ۳۰٪ چه کسانی در معرض خطر هستند؟ این بیماری معمولاً مردان ۵۰ تا ۷۰ ساله را هدف قرار میدهد، اگرچه زنان و افراد ۴۰ ساله نیز میتوانند مبتلا شوند.

برآوردها نشان میدهد بیش از ۳ میلیون نفر در آمریکا با این بیماری زندگی میکنند. طول عمر و پیشبینی بیماری پیشبینی طول عمر به شدت بیماری، سن و سوابق سیگار کشیدن بستگی دارد. مطالعات نشان میدهند که سیگار کشیدن فعلی بیشترین افت عمر را در تمام مراحل ایجاد میکند. برای مثال در مرحله ۴، افراد سیگارکش ۹ سال و ۳ ماه عمر کمتر از همسالنهای سالم خود دارند؛ در حالی که کسانی که هرگز سیگار نکشیدهاند تنها ۱ سال و ۳ ماه افت عمر داشتهاند.

رها کردن سیگار در هر مرحلۀ میتواند روند بیماری را کند کند. علائم آمفیزم علائم آمفیزم ریه بسیاری از بیماران تا زمان آسیب ۵۰ درصدی بافت ریه، علائمی ندارند.

علائم رایج عبارتند از تنگی نفس تدریجی (به خصوص در فعالیتهای سبک مانند بالا رفتن پله) سرفه مزمن و خیز سینه حس عدم تامسازی ریه تولید مخاط زیاد با رنگهای نامتعارف (زرد، سبز) خستگی مزمن، مشاکل خواب، اضطراب و افسردگی سیانوز (کبودی انگشتان و لبها) افت وزن ناخواسته این بیماران بیشتر در معرض عفونتهای ریه مانند ذاتالریه و برونشیت هستند. علائم آمفیزم زیرجلدی علائم میتواند از بیعلامت بودن تا موارد حاد متغیر باشد.

رایجترین نشانهها عبارتند از ادم (ورم) در ناحیه آسیبدیده کریپتوس (صدای ترک خوردن یا حبابی هنگام لمس ناحیه ورم) در صورت مشاهده ورم ناگهانی یا صدای کریپیتوس، مراجعه فوری به پزشک ضروری است. عوارض جانبی احتمالی عوارض آمفیزم ریه شامل کاهش تحمل ورزش، سارکوپنی (افت حجم عضله)، افزایش ریسک سرطان ریه و فشل قلبی راست است.

عوارض آمفیزم زیرجلدی در موارد شدید (نادر) میتواند منجر به کولپس ریه، سندرم کمپارتمنت، اختلال جریان خون مغز، عدم کارایی ضربانساز قلب و مسدودگی مسیر هوایی شود. اگر با عفونت همراه باشد، عوارض وخیمتری پیش میآیند.

روشهای تشخیص تشخیص آمفیزم ریه پزشک تنها با علائم تشخیص قطعی نمیدهد و از روشهای زیر استفاده میکند اسپیرومتری (تست کارکرد ریه) معیار طلایی برای سنجش سطح انسداد مجرای هوایی سیتی اسکن قفسه سینه تصویر سهبعدی دقیق برای دیدن آسیب آلوئولها عکس ساده قفسه سینه برای مراحل متوسط و شدید مفید است گاز خون شریانی (ABG) اندازهگیری اکسیژن و دیاکسید کربن خون اکو و EKG برای تفکیک بیماریهای قلبی آزمایش خون ژنتیکی برای بررسی کمبود آلفا-۱ آنتیتریپسین تشخیص آمفیزم زیرجلدی پزشک با شنیدن کریپیتوس و مشاهده ورم تشخیص ראשی میدهد و برای تایید از عکسبرداری (سیتی اسکن یا اکس) استفاده میکند.

تفکیک از واکنشهای آلرژیک با توجه به وجود کریپیتوس امکانپذیر است. درمان آمفیزم درمان آمفیزم ریه آمفیزم کاملاً درمانپذیر نیست، اما اهداف درمان شامل کنترل علائم، بهبود کارکرد ریه باقیمانده، افزایش کیفیت زندگی و جلوگیری از پیشرفت است.

ترک سیگار موثرترین و حیاتیترین قدم در هر مرحله برونکودیلاتورها (گشاکنندههای برونش) کوتاهعمل و طولانیعمل برای شل کردن عضلات مجرای هوایی کرتیکوستروئیدهای استنشاقی کاهش التهاب و مخاط (مصرف روزانه) کرتیکوستروئیدهای خوراکی برای های تشدید کوتاهمدت آنتیبیوتیکها برای عفونتهای باکتریایی حاد اکسیژندرمانی در مراحل پیشرفته با هپوکسیمی توانبخشی ریه تمرینات تنفسی و ورزشی جراحی کاهش حجم ریه (LVRS) یا برونکوسکوپی برای بیماران منتخب با آمفیزم بالا پیوند ریه آخرین راهکار برای موارد بسیار شدید نارسا به درمان استراتژی درمانی بر اساس مراحل خفیف برونکودیلاتور کوتاهعمل + واکسن آنفولانزا سالانه متوسط برونکودیلاتور طولانیعمل + توانبخشی ریه شدید افزودن کرتیکوستروئید استنشاقی بسیار شدید اکسیژندرمانی + ارزیابی جراحی/پیوند درمان آمفیزم زیرجلدی اگر عامل اصلی رفع شود، معمولاً در ۱۰ روز به طور خودبهخودی حل میشود.

درمانهای حمایتی شامل اکسیژن با غلظت بالا، پرس شکم، مسکنها و در موارد شدید، دریناژ با لوله قفسهسینه، برش زیر ترقوه یا سوزنکشی است. میانگین بستری حدود ۱۶ روز است. پیشگیری از آمفیزم ریه ترک سیگار مهمترین اقدام پیشگیرانه است.

نکات دیگر اجتناب از دود ثانویه، آلودگی هوا، دودهای شیمیایی و گرد و غبار آزمایش رادون در منزل استفاده از ماسک در محیطهای کاری آلوده زندگی با آمفیزم زندگی با آمفیزم ریه اگرچه آسیب ریه غیرقابل بازگشت است، اما مدیریت بیماری میتواند روند آن را کند کند.

نکات کلیدی شستشوی متکرر دست، بهداشت دهان و دندان تمیز نگه داشتن محیط زندگی و کاهش آلرژنها دریافت واکسنهای آنفولانزا، کووید-۱۹ و پنیوموکوکال به موقع برنامه ورزشی تحت نظر پزشک اجتناب از محرکها (دود، عطر، رنگ، گرده گیاهان) بسیار نادر است، اما مواردی از آمفیزم پس از کووید-۱۹ گزارش شده است. زندگی با آمفیزم زیرجلدی تغییرات ظاهری ناشی از ورم یا نکروز معمولاً با زمان بهبود مییابد.

اگر عوارض النفسی یا اجتماعی وجود دارد، مشاوره با پزشک، خانواده و دوستان مفید است. نکته پایانی شما چقدر با آمفیزم آشنایی دارید؟ آیا تجربهای از این بیماری داشتهاید؟ نظرات و تجربیات خود را در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید. هشدار! این مقاله تنها جنبه اطلاعرسانی دارد و جایگزین مشورت پزشک متخصص نمیشود. برای تشخیص و درمان حتماً به مراجع معتبر مراجعه کنید.