همه ما کسی را میشناسیم که فکر میکند همه چیز را میداند، در حالی که دانش و تواناییهای واقعیاش محدود است. این افراد تمایل دارند مکالمه را کاملا در کنترل بگیرند، نظرات دیگران را نادیده بگیرند و بدون در نظر گرفتن جوانب مختلف تصمیم بگیرند. آنها طوری رفتار میکنند که انگار همهجا بودهاند و برای هر مسئله راهحلی دارند. کارشناسان به چنین افرادی دانای کل میگویند.
زندگی با کسی که خود را دانای کل میداند بسیار دشوار است. این افراد شنوندگان خوبی نیستند و با هر چیز مخالفتی میکنند تا حرف خود را تحمیل کنند. برخی حتی رفتاری پرخاشگرانه و بیرحمانه دارند و با قلدری اطرافیان را آزار میدهند.
آیا دانای کل بودن نشانه بیماری روانی است؟
برخی افراد برای پنهان کردن احساس ناامنی یا جبران شکستهای گذشته، نقاب دانای کل میپوشند. آنها میخواهند ضعفهای شخصیت خود را مخفی کنند و در محیط اجتماعی به نظر آگاه و موفق برسند. گاهی افرادی که خود را دانای کل میدانند، اختلال شخصیت خودشیفته یا عقده برتری دارند. این افراد معمولا دیگران را تحقیر میکنند تا خود را بهتر حس کنند. بر اساس راهنمای تشخیصی اختلالات روانی، اگر فردی حداقل پنج مورد از ویژگیهای زیر را داشته باشد، ممکن است به این اختلال مبتلا باشد
- نیاز به تحسین بیش از حد دارد؛
- درباره هوش، دستاوردها و استعدادهای خود اغراق میکند؛
- فکر میکند منحصربهفرد است و فقط افراد خاصی میتوانند او را درک کنند؛
- رفتارهای متکبرانه دارد؛
- درباره عقل، زیبایی، قدرت و موفقیت خود فانتزیهای بزرگی دارد؛
- فکر میکند مستحق جایگاهی بسیار بالاست؛
- انتظار دارد دیگران با او رفتار ویژهای داشته باشند و از او اطاعت کنند؛
- به دیگران حسادت میکند و فکر میکند دیگران به او حسودی میکنند؛
- از دیگران برای منافع شخصی سوءاستفاده میکند؛
- مایل نیست یا نمیتواند با دیگران همدلی کند.
چرا مردم اینگونه رفتار میکنند؟
کسانی که خود را دانای کل میدانند ممکن است اختلال شخصیت داشته باشند یا صرفا دچار کمبود اعتماد به نفس باشند. تحقیقات نشان میدهد هیچ علت مشخصی برای اختلال شخصیت خودشیفته وجود ندارد؛ کارشناسان معتقدند ژنتیک، فشار عصبی و محیط زندگی در دوران کودکی در بروز این اختلال نقش دارند. در موارد دیگر هم احساس ناامنی و بیکفایتی باعث میشود افراد ضعفهای خود را پشت نقاب دانای کل پنهان کنند.
راهکارهای مقابله با این افراد
بودن در کنار افرادی که خود را دانای کل میدانند احساسات پیچیدهای ایجاد میکند. آنها خود را برتر نشان میدهند و باعث میشوند ما احساس ناراحتی، عصبانیت، حقارت یا ناامنی کنیم. تعامل با این افراد سخت و طاقتفرساست، اما روشهایی وجود دارد که بتوانید شرایط را مدیریت کنید و رابطه اثربخشی برقرار کنید. تمرین مداوم و زمان لازم است تا واکنشهای خود را مهار کنید.
آخرین مطالب
- اهمالکاری در نوجوانان: علائم، عوامل، پیامدها و راهکارهای درمان موثر
- مبارزه با ساس تختی: راهنمای جامع شناسایی، ریشهکن کردن و پیشگیری
- لکه زرد روی چشم: علائم، علل و روشهای درمانی از پینگوکولا تا گزانتلاسما
- مقایسه ژل رویال و عسل: تفاوتها، مزایا و بهترین گزینه برای تقویت بدن
- راهنمای جامع درمان آفت دهان: ۱۱ روش خانگی و پزشکی برای تسکین سریع درد
۱. آرامش خود را حفظ کنید
عصبانیت احساس طبیعی است، اما در مواجهه با دانای کل میتواند همه چیز را بدتر کند. سعی کنید آرام بمانید تا مسئله را به وضوح ببینید و تحلیل کنید. قبل از پاسخ دادن فکر کنید، به طور فعال گوش دهید، دقیق تفکر کنید و سپس پاسخ محاسبهشده دهید. این کار باعث میشود احترام بیشتری جلب کنید و فرصت عیبجویی را از دانای کل بگیرید.
۲. مسئله را شخصی نکنید
درک کنید که رفتار این افراد با شما ربطی ندارد. آنها برای مقابله با احساسات و چالشهای درونی خود اینگونه رفتار میکنند. اگر الگوی رفتاریشان را در طولانیمدت رصد کنید، میبینید با همه افراد چنین برخوردی دارند. مرزهای خود را تعیین کنید؛ حتی اگر آنها در ابتدا توجهی نکنند، پس از مدتی میفهمند که شما شخصیتی قوی دارید و رفتار بهتری از خود نشان میدهند.
۳. بحث نکنید
دانای کلها معتقدند همه چیز را درباره شما، موقعیتها و جهان میدانند. آنها در بحث ماهرند و فرصت صحبت به دیگران نمیدهند. طبیعی است بخواهید از خود دفاع کنید، اما بهتر است آگاهانه عمل کنید و وارد بحث نشوید، چون آنها شما را در دوری باطل میگیرند و برنده شدن را غیرممکن میسازند. با مهربانی و همدردی نظر خود را بیان کنید یا اگر حمله کردند، تحت تأثیر قرار نگیرید. از گفتگو خارج شوید و وقتی توهم برتریشان فروکش کرد، ادامه دهید. میتوانید گفتگو را با جمله سادهای مانند از پیشنهاد شما متشکرم به پایان برسانید.
۴. نقاط قوت خود را بدانید
تعامل با این افراد خستهکننده است و انرژی زیادی میطلبد. اعتماد به نفس سلاحی مؤثر است. اگر سعی میکنند شما را تخریب کنند، در دام ن افتاد. نقاط قوت و تواناییهایتان را در ذهن داشته باشید و از آنها استفاده کنید. اعتماد به نفس باعث میشود در مواجهه احساس حقارت و بیکفایتی نکنید. به یاد داشته باشید رفتار آنها ریشه در ناامنیشان دارد و تأثیر بدی بر دیگران میگذارند، بنابراین هوشیار باشید و بر تواناییهایتان تکیه کنید.
۵. همدل باشید
سعی کنید در مواجهه همدل باشید. این کار دشوار به نظر میرسد، اما دیدگاه و موقعیت آنها را درک کنید. این افراد اغلب از کمبود عزت نفس یا مسائل شخصی رنج میکشند و نقاب دانای کل را برای محافظت از خود برمیدارند. به جای عصبانیت، آنها را درک کنید، از مجادله پرهیز کنید و با همدلی سخن بگویید. دانای کل شما را احمق نمیپندارد، او به شما احترام میگذارد اما تفاوت واقعیت و عقیده را نمیبیند، بنابراین خونسرد بمانید و پاسخهای غیرمنطقی را نادیده بگیرید.
۶. با آمار و مثال صحبت کنید
اگر در جایگاه مدیر با دانای کل جلسه دارید، صداقت و صراحت خود را نشان دهید. مشاوران میگویند حاضرین از رفتار مدیر الگوبرداری میکنند؛ بنابراین جملاتی بگویید که انعطافپذیری شما را نشان دهد و فضای جلسه را صلحآمیز نگه دارد، مثلا بیایید ایدههایمان را بیان کنیم تا پاسخهای متنوعی پیدا کنیم. این کار به همه فرصت ابراز نظر میدهد و دانای کل نمیتواند گفتگو را مهار کند. در ارائه موضوع به مدیر، با آمار و دلایل صحبت کنید، اطلاعات خود را قبل از جلسه بررسی کنید. هرچه آمار دقیقتر داشته باشید، فرصت مداخله دانای کل کمتر میشود.
۷. شوخطبع بمانید
دانای کلها رفتار تدافعی و تهاجمی دارند. بدترین کار ایجاد احساس خطر برای آنهاست. طعنه و کنایه ترس را تداعی میکند و تأثیر منفی دارد. یک نفس عمیق بکشید، لبخند بزنید و با شوخطبعی گفتگو را ادامه دهید. شوخطبعی نشاندهنده صمیمیت است و در موقعیت پرتنش فرد را خلع سلاح میکند.
۸. سؤال بپرسید
دانای کلها از مخالفت و نقد لذت میبرند. اگر این موقعیت آزاردهنده است، با پرسشهای اصولی آنها را به چالش بکشید. این کار آنها را مجبور میکند قبل از صحبت فکر کنند و پاسخ غیرمنطقی ندهند. محترمانه بپرسید چرا معتقد است چیزی درست است یا منابعش کجاست. پرسیدن سوالات دقیق به مرور به آنها میآموزد که قبل از صحبت باید دلایل معتبری داشته باشند.
۹. بازخورد سازنده ارائه کنید
شاید باور نکنید، اما دانای کل از تأثیر منفی رفتارش بر دیگران بیخبر است. ظاهرا اعتماد به نفس بالا دارد اما اغلب از ناامنی و بیکفایتی رنج میکشد. اگر رفتارش شما را آزار میدهد، او را به جلسه خصوصی یا نوشیدن قهوه دعوت کنید و در فضایی آرام احساس خود را بیان کنید. صادق باشید و عزت نفس او را هدف نگیرید. مثلا بگویید برای من سخت است نظرم را بگویم چون خجالتی هستم و نمیتوانم صحبت دیگران را قطع کنم. میتوانی صبر کنی تا صحبتم تمام شود؟ در جلسات هم میتوانید مؤدبانه درخواست کنید من نظرات شما را محترم میدانم، اما در حال حاضر منظور دیگری دارم. آیا میتوانید فقط در مورد این موضوع خاص نظر دهید؟
۱۰. رابطه خود را محدود کنید
اگر تمام روشها را امتحان کردید و نتیجه نگرفتید، رابطهتان را با دانای کل محدود کنید. آنها را بیرون دعوت نکنید، به مکانهای موردعلاقهشان نروید و تماسهای غیرضروری را پاسخ ندهید. شاید این رفتار ظالمانه به نظر برسد، اما سلامت روان شما از همه مهمتر است. اگر همکارید که دانای کل است، شرایط سختتر است چون نمیتوانید به راحتی اجتناب کنید. در این حالت میتوانید وانمود کنید صدایشان را نمیشنوید، مؤدبانه لبخند بزنید و سکوت کنید، یا با جملات کوتاه موضوع را تغییر دهید و اجازه ندهید خیلی صحبت کنند.
سخن آخر
معاشرت با افرادی که خود را دانای کل میدانند انرژی زیادی میگیرد و رفتار بد آنها ممکن است مدتها شما را آزار دهد. فراموش نکنید که سلامت روان شما مهمتر از هر رابطه اجتماعی است و باید با روشی مناسب با این افراد صحبت کنید تا در دامشان نیفتید. اگر این مقاله برایتان مفید بود، آن را با دوستان به اشتراک بگذارید و نظرتان را بنویسید.
