پریودنتیت علل، نشانهها و روشهای درمانی بیماری پیشرفته لثه, پریودنتیت یک عفونت باکتریایی جدی است که بافتهای نرم و استخوانی اطراف دندان را هدف قرار میدهد. این بیماری با التهاب لثه آغاز شده و در صورت عدم درمان، منجر به تحلیل استخوان، متحرک شدن و در نهایت ریزش دندان میشود. شناخت علل، علائم و راهکارهای درمانی این عارضه، نقش حیاتی در حفظ سلامت دهان دارد. پریودنتیت چیست و چگونه شکل میگیرد؟
پریودنتیت مرحله پیشرفته بیماریهای لثه است که ناشی از تجمع پلاک باکتریایی روی سطح دندانها و زیر خط لثه میشود. باکتریهای موجود در پلاک سموم تولید کرده که واکنش التهابی را در بافتهای پشتیبان دندان تحریک میکنند.
شمارش و عوامل ریسک آمارها نشان میدهد که پریودنتیت در افراد زیر ۳۰ سال نادر است، اما بیش از ۴۷ درصد از بزرگسالان بالای ۳۰ سال و تا ۷۰ درصد افراد بالای ۶۵ سال را درگیر خود میکند. اگرچه بهداشت دهان ضعیف عامل اصلی است، اما عواملی چون سیگار کشیدن، دیابت، سواد ژنتیک، نوسانات هورمونی (مانند بارداری) و بیماریهای سیستمی التهابی (آرتریت، بیماریهای قلبی) شدت و سرعت پیشرفت بیماری را افزایش میدهند.
مراحل پیشرفت بیماری پریودنتیت یک بیماری پیشرونده با چهار مرحله متمایز است ژینژیویت (التهاب لثه) مرحله اولیه و قابل برگشت با قرمزی، تورم و خونریزی لثه بدون تحلیل استخوان. پریودنتیت خفیف تشکیل پاکتهای پریودنتال و آغاز تحلیل استخوانی محدود. پریودنتیت متوسط گسترش تحلیل استخوان، آسیب به بافتهای پیوندی، حساسیت و درد لثه.
پریودنتیت شدید تحلیل استخوانی گسترده، متحرک شدن شدید دندان، احتمال ریزش دندان، عفونت ثانویه و بوی بد دهان مزمن.
علائم هشداردهنده تشخیص زودهنگام با توجه به علائم زیر امکانپذیر است لثه قرمز، راغوانی یا متورم خونریزی خودبهخود یا هنگام مسواکزدن و نخدندان کشیدن بوی بد دهان مزمن (هالی) و طعم فلزی لثه عقبرفته و ریشههای دندان نمایان متحرک شدن دندانها، ایجاد فاصله جدید بین آنها و تغییر در همگریزی درد هنگام جویدن و حساسیت دندانی آبسه یا عفونت در حاشیه لثه زمان مراجعه به دندانپزشک به محض مشاهده اولین نشانههای التهاب یا خونریزی لثه، مراجعه به دندانپزشک ضروری است.
ی لثه با پروب پریودنتال (بدون درد) و رادیوگرافی (شعه ایکس) برای ارزیابی سطح استخوان، بیماری را تشخیص و میکند.
در موارد پیشرفته، ارجاع به متخصص لثه (پریودنتیست) توصیه میشود. درمانهای غیرجراحی مناسب برای مراحل خفیف تا متوسط اسکیلینگ و ریشهسابی حذف پلاک و کلسیوم از سطح ریشه دندان زیر خط لثه تحت بیحسی موضعی و صاف کردن ریشه برای جلوگیری از تجمع مجدد باکتری. درمان آنتیبیوتیکی مصرف آنتیبیوتیکهای سیستمی یا موضعی (ژل، چیپ) مستقیماً در پاکتهای پریودنتال برای کنترل عفونت.
شویدههای دهانی تخصصی حاوی کلرهکسیدین یا مواد ضد باکتریایی دیگر برای کنترل پلاک. درمانهای جراحی برای موارد متوسط تا شدید که با درمانهای غیرجراحی کنترل نشدهاند جراحی فلپ برش و باز کردن لثه برای دسترسی مستقیم به ریشهها و استخوان، تمیزکاری عمیق و تراز کردن استخوانهای ناهموار. پیوند استخوان جایگزینی استخوان از دست رفته با مواد پیوندی (خودفرد، همجنس، حیوانی یا سنتزی) برای بازسازی حمایت استخوانی.
پیوند لثه پوشش ریشههای نمایان ناشی از عقبرفتگی لثه با بافت لثهای (معمولاً از سقف دهان) برای کاهش حساسیت، بهبود زیبایی و پیشگیری از پیشرفت عقبرفتگی. بازسازی بافت هدایتشده (GTR) قرار دادن غشای حائل بین استخوان و بافت نرم برای هدایت رشد استخوان جدید و جلوگیری از ورود بافت ناخواسته. پلاسمای غنی از پلاکت (PRP/PRF) استفاده از عوامل رشد استخراج شده از خون خود بیمار برای تسریع التیام و بازسازی بافتهای استخوانی و لثهای.
استراتژیهای پیشگیری موثر پیشگیری ستون فقرات مدیریت پریودنتیت است مسواکزدن حداقل دو بار در روز با تکنیک صحیح (باس) استفاده روزانه از نخدندان یا برشهای بیندندانی بازدید دورهای از دندانپزشک هر ۶ ماه یک بار برای اسکیلینگ حرفهای ترک سیگار و تنباکو (عامل ریسک شماره یک) کنترل قند خون در دیابتیها رژیم غذایی متعادل غنی از ویتامین C و آنتیاکسیدانها مدیریت خشکی دهان و مراجعه فوری در صورت تغییر طعم یا بو تعویض مسواک هر ۳ تا ۴ ماه تفاوت ژینژیویت و پریودنتیت ژینژیویت تنها شامل التهاب لثه سطحی است، بدون تحلیل استخوان یا بافت پیوندی و کاملاً قابل برگشت با بهداشت دهان مناسب میباشد.
پریودنتیت مرحله پیشرفتهای است که در آن تحلیل استخوان و بافت پشتیبان رخ داده و درمان آن پیچیدهتر و نیازمند مداخلههای تخصصی است. ژینژیویت درماننشده، پیشدرآمد پریودنتیت محسوب میشود. نکته پایانی پریودنتیت بیماری قابل پیشگیری و کنترل است، با شرط تشخیص زودهنگام و پیگیری منظم درمان و مراقبتهای خانگی. ارتباط دوطرفه بین سلامت لثه و سلامت عمومی بدن (بیماریهای قلبی، سکته، آلزایمر) اهمیت مراقبت از لثه را دوچندان میکند.
برای برنامهریزی درمان شخصیسازی شده، حتماً با دندانپزشک یا متخصص لثه مشورت کنید. هشدار! این مطلب صرفاً جنبه آموزشی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان پزشکی حرفهای نیست. برای ارزیابی و درمان، با دندانپزشک یا متخصص لثه مراجعه کنید.
