>> بیش از ۳۶۰۰ ماده شیمیایی بستهبندی غذا در بدن انسان شناسایی شد؛ خطرات پنهان برای سلامت >

بیش از ۳۶۰۰ ماده شیمیایی بستهبندی غذا در بدن انسان کشف شد؛ هشدار جدی برای سلامت عمومی, تحقیقات جدید بنیاد بستهبندی مواد غذایی (FPF) در زوریخ، نتایجی نگرانکننده درباره نفوذ ترکیبات شیمیایی به بدن انسان فاش کرده است.

این مطالعه که در مجله معتبر نیچر منتشر شده، نشان میدهد بیش از ۳۶۰۰ ماده شیمیاییِ استفادهشده در فرآیند بستهبندی و پردازش غذا، در نمونههای بیولوژیک بدن انسان ردیابی شدهاند.\ابعاد کشف علمی و منابع آلودگیتیم پژوهشی پیش از این حدود ۱۴ هزار ماده شیمیایی تماسیابنده با غذا (FCC) را شناسایی و دستهبندی کرده بود.

ها و مایعات بدن انسان هستند، به این تعداد قابلتوجه از ترکیبات دست یافتند.

دانشمندان پیش از انجام آزمایشها پیشبینی میکردند تنها چند صد ماده در بدن انسان یافت شود، اما کشف ۳۶۰۱ ماده (شامل یکچهارم کل ترکیبات شناختهشده) آنها را با شگفتی روبرو ساخت.محققان با صراحت تأکید کردهاند که اگرچه این مطالعه حضور این مواد را در بدن ثابت میکند، اما نمیتواند با قطعیت ادعا کند که تمام این ترکیبات مستقیماً از بستهبندی غذا وارد بدن شدهاند، زیرا مسیرهای دیگری نظیر محیط زیست، لوازم آرایشی و وسایل خانگی نیز میتوانند منابع محتمل باشند.\مواد خطرناک شناساییشده و اثرات سلامتیدر میان ترکیبات کشفشده، گروههایی وجود دارند که به دلیل سمیت بالا و اثباتشده، نگرانیهای جدی را برانگیختهاندمواد پر و پلیفلوروالکیل (PFAS) یا مواد شیمیایی ابدیاین گروه از ترکیبات که به دلیل پایداری بالا در محیط زیست و بدن انسان به مواد شیمیایی ابدی معروف هستند، بیشترین میزان نگرانی را در این مطالعه به خود اختصاص دادهاند.

A) و مشتقات آنبیسفنول ای یک مختلکننده هورمونی قدرتمند است که در تولید پلاستیکهای پلیکربنات و رزینهای اپوکسی به کار میرود.

این ماده پیش از این در بسیاری از کشورها برای استفاده در بطریهای شیر نوزادان و ظروف کودکانه ممنوع شده است، با این حال حضور آن در بدن انسان همچنان تداوم یافته است.فتالاتهااین ترکیبات که به عنوان ملایمکننده در پلاستیکها و حامل عطر در محصولات مراقبت شخصی استفاده میشوند، با مشکلات باروری، اختلال رشد جنین و ناباروری در هر دو جنس مرتبط شدهاند.\دوز، تعاملات ترکیبی و توصیههای پیشگیرانهسمشناسان بر اصل دوز تعیینکننده سمیت تأکید دارند، اما این پژوهش به اندازهگیری دقیق غلظت این مواد در بدن پرداخته نشده است.

نکته حیاتی که محققان به آن اشاره کردهاند، اثرات همافزایی (سینرژیک) این مواد است؛ یعنی ترکیب صدها ماده شیمیایی در بدن میتواند خطراتی ایجاد کند که هر کدام به تنهایی در دوزهای پایین خطرناک ارزیابی نمیشوند.بر اساس نتایج این مطالعه، محققان توصیههای عملی زیر را برای کاهش تماس با این مواد ارائه کردهاند\کاهش استفاده از مواد غذایی بستهبندیشده در پلاستیک و کارتنهای پردازششده.اجتناب از گرم کردن غذا در ظروف پلاستیکی یا کانتینرهای تکباره در مایکروویو، زیرا حرارت سرعت انتقال مواد شیمیایی را به شدت افزایش میدهد.ترجیح دادن ظروف شیشهای، سرامیکی یا استیل برای نگهداری و گرم کردن غذا.شستشوی کامل میوهها و سبزیجات برای حذف باقیماندههای احتمالی از بستهبندی.\این پژوهش زنگ خطر جدیدی برای سازمانهای نظارتی سلامت و صنعت بستهبندی است و ضرورت بازبینی استانداردهای ایمنی مواد تماسیابنده با غذا و توسعه جایگزینهای بیخطرتر را دوچندان میکند.\چالشهای نظارتی و شکافهای دادهها در ارزیابی ریسکیکی از چالشهای اصلی که محققان بنیاد FPF بر آن تأکید کردهاند، شکاف گسترده اطلاعاتی در مورد پروفایل سمیت بسیاری از مواد شناساییشده است.

از بین ۳۶۰۱ ماده کشفشده در بدن انسان، برای تعداد قابلتوجهی از آنها دادههای سمیتشناسی کامل یا حتی جزئی در دسترس نیست.

این بدان معناست که سازمانهای نظارتی مانند FDA در آمریکا، EFSA در اروپا و سازمانهای مشابه در سایر کشورها، فاقد پایه علمی کافی برای تعیین محدودیتهای مجاز یا ممنوعیت استفاده از این ترکیبات در بستهبندی مواد غذایی هستند.محققان اشاره کردهاند که روشهای سنتی ارزیابی ریسک، که معمولاً بر اساس بررسی اثرات هر ماده به صورت انفرادی و در دوزهای بالا انجام میشوند، ناکارآمد هستند.

در واقعیت، انسانها به یک شربت شیمیایی پیچیده از صدها ماده همزمان معرض هستند. اثرات تجمعی و تعاملات سینرژیک بین این ترکیبات، میتواند منجر به سمیت در سطحی شود که هر یک از مواد به تنهایی در آن سطح امن ارزیابی میشوند.

این پدیده که به آن اثرات میکس میگویند، یکی از بزرگترین چالشهای علم سمیتشناسی مدرن محسوب میشود.\مکانیسمهای انتقال از بستهبندی تا میز غذادرک نحوه انتقال این مواد از بستهبندی به غذا و سپس به بدن، کلید پیشگیری است.

انتقال مواد شیمیایی تابع متغیرهای متعدد استنوع غذاغذاهای چرب (روغن، کره، گوشت، پنیر) و غذاهای اسیدی (رب گوجه، نوشابه، میوههای اسیدی) قدرت حلکننده بسیار بالاتری برای مهاجران شیمیایی دارند در مقایسه با غذاهای خشک یا خنثی.دما و زمانطبق قوانین ترمودینامیک، با افزایش دما، انرژی مولکولها افزایش یافته و نرخ انتقال به شدت بالا میرود.

نگهداری طولانیمدت نیز به تعادل رسیدن و انتقال بیشتر مواد کمک میکند.نوع بستهبندیپلاستیکهای بازیافتشده به دلیل احتمال آلودگیهای غیرمقصود (NIAS) در چرخه بازیافت، ریسک بالاتری برای انتقال مواد ناشناخته و خطرناک دارند.

کاغذ و کارتنهای بازیافتشده نیز میتوانند حاوی حبرهای چاپ، چسبها و مواد ضدآب باشند که به غذا مهاجرت میکنند.\مواد غیرمقصود اضافهشده (NIAS) تهدید ناشناختهیک بخش حیاتی از این پژوهش، تمرکز بر مواد غیرمقصود اضافهشده یا NIAS است. این ترکیبات شامل محصولات تجزیه پلیمرها، آلایندههای مواد اولیه، محصولات واکنشهای جانبی در طول تولید، و مهاجر از بستهبندیهای ثانویه (مانند جعبههای کارتنی بیرونی) میشوند.

برخلاف مواد عمداً اضافهشده (مانند ملایمکنندهها یا ضداکسدانها) که لیست شده و بررسی میشوند، NIAS ناشناخته، بیشمار و غیرقابلپیشبینی هستند. مطالعه نشان میدهد که بخش قابلتوجهی از ۳۶۰۱ ماده شناساییشده، مربوط به این دسته NIAS هستند که هیچ ارزیابی ایمنی رسمی برای آنها انجام نشده است.\پیامدهای قانونی و رژیمهای جدید مدیریت مواد شیمیایینتایج این تحقیق فشار قابلتوجهی بر قانونگذاران و سازمانهای استانداردگذاری وارد میکند.

در اتحادیه اروپا، اصلاح مقررات مواد تماسیابنده با غذا (FCM) در دستور کار است تا شامل ارزیابی ایمنی برای NIAS، تستهای ترکیبی و شفافیت کامل در زنجیره تأمین شود.

مفهوم ایمنی از طراحی رو به جایگزینی رویکرد سنتی مدیریت ریسک میشود؛ یعنی صنعت باید از همان ابتدا پلیمرها و افزودنیها را طوری طراحی کند که ذاتاً بیخطر باشند و پتانسیل مهاجرت نداشته باشند، نه اینکه پس از ورود به بازار، ریسک آنها مدیریت شود.در سطح بینالمللی، کنوانسیون استکهلم بر روی آلایندههای آلی پایدار و رویکرد استراتژیک بینالمللی مدیریت مواد شیمیایی (SAICM) در حال بسط چارچوبهایی برای حذف تدریجی گروههای کامل مواد خطرناک (مانند کلاس PFAS به جای ماده به ماده) هستند.

این رویکرد گروهی برای جلوگیری از پدیده جایگزینسازی ناگهانی حیاتی است؛ جایی که یک ماده ممنوع (مانند BPA) با یک ماده مشابه ساختاری (مانند BPS یا BPF) جایگزین میشود که سمیت مشابه یا بدتر دارد اما هنوز در لیست ممنوعیتها نیست.\نقش تکنولوژیهای پیشرفته در شناسایی و پایشاین کشف علمی مدیون پیشرفتهای شگفتانگیز در تکنیکهای آنالیتیک است.

اسپکترومتری جرمی با تفکیک بالا (HRMS) به همراه کروماتوگرافی مایع (LC) و گازی (GC)، اکنون قادر است ترکیبات را در سطوح بسیار پایین (پیکوگرم به گرم یا حتی پایینتر) شناسایی کند. روشهای اسکرینینگ غیرهدفمند (NTS) اجازه میدهد بدون دانستن قبلی اینکه چه ترکیبی را میجوییم، طیف کامل مواد موجود در یک نمونه بیولوژیک یا غذایی مشخص شود.

این قدرت تفکیک، پرده از حضور مواد ناشناخته قبلی را برداشته و ابعاد واقعی معرضیت انسان را آشکار کرده است.\استراتژیهای پیشگیری برای مصرفکنندگاندر انتظار اصلاحات قانونی و صنعتی که سالها طول میکشد، مصرفکنندگان میتوانند با تغییرات سبک زندگی، بار بدنی مواد شیمیایی بستهبندی را به شدت کاهش دهند\اولویت با ظروف شیشه، سرامیک و استیل ضد زنگ این مواد بیواکنش هستند و در شرایط معمول استفاده در خانه، هیچ ماده شیمیایی قابلتوجهی به غذا منتقل نمیکنند.

برای نگهداری غذا در یخچال، فریزر و انبار، ظروف شیشهای با دربهای سیلیکونی یا استیل بهترین گزینهها هستند.ممنوعیت مطلق گرم کردن در پلاستیک هرگز غذا را در ظروف پلاستیکی، کانتینرهای تکباره فوم (استیروپور)، یا کاغذهای آلومینیومی/پلی در مایکروویو یا فر گرم نکنید. حتی اگر روی ظروف نماد مناسب برای مایکروویو باشد، این تنها به معنای عدم ذوب ظرف است، نه عدم مهاجرت مواد شیمیایی.

غذا را قبل از گرم کردن به ظرف شیشهای یا سرامیکی منتقل کنید.کاهش مصرف غذاهای فوقپردازششده و بستهبندیشده غذاهای التراپردازش هم از نظر تغذیهای ضعیف هستند و هم بیشترین تماس را با لایههای متعدد بستهبندی (پلیمر، چسب، حبر، فلز، کاغذ) در طول تولید، حمل و نگهداری دارند.

انتخاب مواد غذایی تازه، بویا و با بستهبندی مینیمال، استراتژی موثرترین است.مراقبت از ظروف پلاستیکی موجود اگر استفاده از پلاستیک اجتنابناپذیر است، ظروف زبر، خطدار، متغیر رنگ یا قدیمی را دور بریزید (مایگریشن در سطحهای آسیبدیده بسیار بالاتر است). ظروف پلاستیکی را در ماشین ظرفشویی (دما بالا + دترژان قوی) نبریزید، دستی با آب سرد بشویید.

از ظروف پلیکربنات (کد ۷) برای غذاهای داغ یا اسیدی خودداری کنید.انتخاب هوشمندانه در خرید به دنبال برندهایی بگردید که شفافیت کامل در مورد ترکیبات بستهبندی خود دارند و از مواد بدون بیسفنول، بدون فتالات و بدون PFAS به صورت صریح و با گواهینامههای مستقل (نه فقط ادعای تبلیغاتی) استفاده میکنند.

خرید روغن، چاشنی و مواد چرب در بطریهای شیشهای به جای بطریهای پلاستیکی، اولویت اول باشد.\آینده تحقیق بیومونیتورینگ و اپیدمیولوژی دقیقمرحله بعدی علم، پیوند دادن دادههای بیومونیتورینگ (حضور مواد در بدن) با نتایج سلامتی در مقیاس جمعیت است.

کوهای بزرگ بیولوژیک که نمونههای خون، ادرار و بافت از دهها هزار نفر همراه با دادههای سلامت، تغذیه و سبک زندگی جمعآوری کردهاند، پلتفرمهای ایدهآل برای پاسخ به این سوال هستند که آیا سطح بالاتر ماده در خون، با احتمال بیشتر ابتلا به بیماری مرتبط است؟

این شواهد سببی برای تدوین مقررات سختگیرانهتر و حذف مواد خطرناک از چرخه تولید غذا ضروری هستند.\نتیجهگیری ضرورت تغییر پارادایم در ایمنی غذاکشف ۳۶۰۰ ماده شیمیایی بستهبندی در بدن انسان، تنها یک آمار ترسناک نیست، بلکه یک فراخوان برای تغییر بنیادین در نحوه تولید، بستهبندی، نظارت و مصرف غذا است. مدل فعلی تولید اول، بررسی بعد ناکام مانده است.

آینده ایمنی غذا در ادغام علم سمیتشناسی پیشرفته، شیمی سبز برای طراحی مواد بیخطر، قانونگذاری مبتنی بر پیشگیری و آگاهسازی مصرفکننده قرار دارد. حفاظت از سلامت عمومی در برابر این تهدید نامرئی و فراگیر، نیازمند اقدام هماهنگ بین علم، صنعت، دولت و جامعه مدنی است. بدن انسان نباید محل انباشت آلایندههای صنعتی باشد؛ غذا باید منبع تغذیه باشد، نه حامل سم.