افزایش نگران‌کننده زباله‌های فضایی در سال ۲۰۲۴

افزایش نگران‌کننده زباله‌های فضایی در سال ۲۰۲۴؛ هشدار آژانس فضایی اروپا

آژانس فضایی اروپا (ESA) در جدیدترین گزارش خود اعلام کرده که مشکل زباله‌های فضایی در سال ۲۰۲۴ به شدت تشدید شده و در حال تبدیل شدن به یک بحران جدی برای مأموریت‌های آتی فضاست.

آمار و ارقام زباله‌های فضایی در مدار زمین

بر اساس گزارش محیط فضایی ۲۰۲۵ منتشرشده از سوی آژانس فضایی اروپا، حجم زباله‌های فضایی در سال ۲۰۲۴ نه تنها بیش از پیش بوده، بلکه سرعت افزایش آن نیز شتاب قابل‌توجهی داشته است. سال ۲۰۲۴ به عنوان یکی از آلوده‌ترین سال‌های دهه‌های اخیر ثبت شده و پیش‌بینی می‌شود با ادامه پرتاب ماهواره‌های بیشتر، این روند همچنان تداوم یابد.

در حال حاضر حدود ۱.۲ میلیون شیء بزرگ‌تر از یک سانتی‌متر در مدار پایین زمین (LEO) در حال گردش هستند که از میان آن‌ها، ۵۰ هزار قطعه ابعادی بیش از ۱۰ سانتی‌متر دارند. مهم است بدانید که قطعات با این اندازه انرژی کینتیکی کافی برای نابودی کامل یک ماهواره در اثر برخورد را دارا هستند. کارشناسان برآورد می‌کنند تعداد قابل‌توجهی از ذرات کوچک‌تر نیز وجود دارد که به دلیل ابعاد ریز، امکان ردیابی و کatalog کردن آن‌ها وجود ندارد.

افزایش نگران‌کننده زباله‌های فضایی در سال ۲۰۲۴؛ هشدار آژانس فضایی اروپا ۲

عوامل اصلی تشدید آلودگی فضایی

انفجار یک موشک چینی در ماه اوت سال ۲۰۲۴، یکی از پرآلودترین رویدادهای سال گذشته بوده که منجر به افزوده شدن حدود ۷۰۰ قطعه زباله جدید به مدار زمین گردید. افزایش چشمگیر تعداد ماهواره‌های تجاری، به‌ویژه ستاره‌های کویکب استارلینک (Starlink)، عامل دیگر در تشدید این بحران است. متخصصان هشدار می‌دهند که تعداد زیادی از این ماهواره‌ها پس از اتمام عمر مفید، به‌درستی از مدار خارج (De-orbit) نمی‌شوند و برخی نیز با سوختن در اتمسفر، باعث آلودگی لایه اژن شده‌اند.

تهدید سندروم کسلر و لزوم اقدام انسانی

حتی در صورت توقف کامل پرتاب‌های فضایی، پدیده‌ای به نام سندروم کسلر باعث ادامه افزایش زباله‌ها خواهد شد. در این سناریو، برخوردهای متوالی بین اجسام در فضا، آن‌ها را به قطعات کوچک‌تر تبدیل کرده و یک واکنش زنجیره‌ای را راه می‌اندازد که در نهایت منجر به ایجاد ده‌ها هزار قطعه شناور جدید می‌شود. آژانس فضایی اروپا تأکید دارد که بدون انجام عملیات پاکسازی فعال (Active Debris Removal) توسط انسان، حل این معضل غیرممکن است. نادیده گرفتن این بحران می‌تواند آسیب‌های جدی به زیرساخت‌های حیاتی فضایی نظیر ماهواره‌های هواشناسی، سیستم‌های ناوبری GPS و ارتباطات ماهواره‌ای وارد آورد.