هلن، قمر تروجان زحل؛ رازهای قمر یخی در نقطه لاگرانژی دیونه

هلن، قمر تروجان زحل؛ رازهای قمر یخی در نقطه لاگرانژی دیونه, عینک سهبعدی قرمز و آبیتان را بگذارید روی چشمان و با نگاهی به عکس روز ناسا، تصور کنید در کناری یکی از کوچکترین و یخزدهترین قمرهای سیاره زحل، به نام هلن، معلق هستید. این قمر با ابعادی حدود ۳۶ در ۳۲ در ۳۰ کیلومتر، به دلیل موقعیت مداری منحصر به فرد خود، در زمره قمرهای تروجان طبقهبندی شده است. اما قمر تروجان چیست و چرا هلن این لقب را به خود گرفته؟

مکانیزم نقاط لاگرانژی و جایگاه هلن هلن در یکی از نقاط لاگرانژی ناشی از تعامل گرانشی بین زحل و قمر بزرگتر دیونه قرار دارد. نقاط لاگرانژی نواحی در فضا هستند که در آنها نیروهای گرانشی دو جرم بزرگ، با نیروی مرکزگریز ناشی از حرکت جرم سوم، در تعادل کامل قرار میگیرند.

وجود دارد. هلن در نقطه لاگرانژی پیشرو قرار دارد، یعنی همیشه ۶۰ درجه پیش از دیونه در مسیر مداری خود حرکت میکند.

در طرف مقابل، قمر کوچک دیگری به نام پولیدوکس در نقطه لاگرانژی دنبالهرو مستقر شده و همواره با فاصله ۶۰ درجه از دیونه، در پشت سر آن میچرخد. نمای سهبعدی سطح هلن از دید فضاپیمای کاسینی اگرچه هلن برای نخستین بار در سال ۱۹۸۰ کشف شد، اما دادههای دقیق و تصویری از سطح و ترکیب آن، حاصل پروازهای نزدیک فضاپیمای کاسینی، یکی از پرموفقترین مأموریتهای ناسا، بود.

ئیات توپوگرافی سطح قمر را به خوبی آشکار میسازد.

ویژگیهای زمینشناختی و تاریخچه برخوردها سطح هلن ترکیبی پیچیده از دهانههای برخوردی و درههای شیبدار است. وجود تعداد زیاد حفرههای برخوردی، گواهی بر تاریخچهای پر از تصادف با شهابسنگها و ذرات کویکبی در طول میلیاردها سال است. علاوه بر این، برخی از شکافها و درههای سطحی، نشانههای احتمالی فعالیتهای زمینشناختی داخلی در این جهان یخی هستند که همچنان محققان را به چالش میکشند.