شرکت آگهپردازان هوشمند (دیوار) از ابتدای مرداد امسال یک آزمایش یکماهه هفته کاری ۴ روزه را با تعطیلی روزهای شنبه برای نزدیک به ۳۸۰ کارمند خود اجرا کرد تا میزان منفعتوری و تعادل کار و زندگی را ارتقا دهد.
تجربه اول ایران دیوار
در ایران پیشینهای از آزمونهای مشابه وجود نداشته اما دیوار به عنوان نخستین شرکت این مدل را برای تمام بخشها پیادهسازی کرد. حسین انصاری، معاون مهندسی دیوار، بیان کرد که هدف اصلی سنجش تأثیر این مدل بر هماهنگی بهتر بین کار و زندگی و در نهایت افزایش منفعتوری بوده است.
انصاری افزود که نتایج اولیه به نظر میرسد در حوزه افزایش منفعتوری موفقیتآمیز باشد و برای بررسی دقیقتر از تجربیات شرکتهای بینالمللی نظیر آمازون و ادوبی نیز بهره گرفته شده است.
اصل مهم پایداری خدمات و رضایت کاربران
معاون مهندسی دیوار تأکید کرد که با توجه به ماهیت کار و نیازهای مشتریان، تمام واحدها در این آزمایش مشارکت داشتهاند. بخشهایی مانند حقوقی که تعامل گسترده با ذینفعان خارجی دارند، با برنامهریزی اختصاصی در طول هفته فعال باقی ماندهاند تا کیفیت خدمات کاهش نیابد.
انصاری به نقش هوش مصنوعی در حفظ تداوم خدمات اشاره کرد و گفت که نزدیک به ۵۰ درصد خدمات پشتیبانی به صورت خودکار توسط هوش مصنوعی ارائه میشود. دیوار از پیش بر پایه منفعتوری و کار تیمی متمرکز بوده و کارکنان میتوانند ساعات کاری را به صورت انعطافپذیر تنظیم کنند.
با اجرای طرح، روزهای شنبه در کنار پنجشنبه و جمعه تعطیل اعلام شد اما شرکت باز مانده و کارکنان در صورت نیاز میتوانند مراجعه کنند. در گام بعدی نیز قصد است شنبهها به عنوان روزهای بدون جلسه تعیین گردد.
انصاری معتقد است موفقیت هفته کاری ۴ روزه به شدت به فرهنگ سازمانی وابسته است و اگر کارکنان و مدیران به آن باور داشته باشند، نتایج مثبتی حاصل میشود. نتایج این آزمایش بهزودی منتشر خواهد شد.
تجربیات بینالمللی
گفتگوهای جهانی درباره هفته کاری ۴ روزه پس از همهگیری کووید-۱۹ تسریع یافت. گزارش مجمع جهانی اقتصاد در سال ۲۰۲۰ پیشبینی کرد که دیجیتالیسازی سریع باعث میشود ۲۰ درصد نیروی کار جهان به صورت دورکاری مشغول شوند.
در سال ۲۰۲۲ سازمان غیرانتفاعی هفته ۴ روزه جهانی مجموعهای از آزمونهای هماهنگ شده را در ایرلند، ایالات متحده، استرالیا و نیوزیلند برگزار کرد. بلژیک نخستین کشور اروپایی بود که در ۲۰۲۲ قانونی را تصویب کرد تا کارمندان بتوانند هفته کاری را به ۴ روز کاهش دهند بدون کسر حقوق.
در آلمان نیز از اول فوریه ۲۰۲۴ (بهمن ۱۴۰۲) ۴۵ شرکت در یک آزمون ۶ ماهه شرکت کردهاند. اجرای طرحهای مشابه در انگلستان، پرتغال، هلند، اسپانیا، ایسلند و آمریکا نتایج قابلتوجهی داشته است. تحقیقات نشان میدهد این مدل به ویژه در شرکتهای فناوری اطلاعات و کسبوکارهای کوچک و متوسط بهترین عملکرد را داشته است.
از مزایای گزارش شده افزایش منفعتوری، بهبود سلامت روان، تعادل بهتر کار و زندگی، کاهش هزینههای عملیاتی، جذب و نگهداشت نیرو و کاهش اثرات زیستمحیطی. برای مثال در والنسیای اسپانیا نزدیک به ۳۶۰ هزار نیروی کار تحت تأثیر قرار گرفتند و نتایج نشان داد سلامتی بهتر، استرس کمتر، خستگی کاهشیافته و خوشبختی بیشتر داشتهاند. کاهش رفتوآمد نیز باعث کاهش اکسید نیتروژن و بهبود کیفیت هوا شده است.
مطالعهای در بریتانیا در ۲۰۲۲ با ۷۳ شرکت و ۳۳۰۰ کارمند نتایج مشابه ثبت کرد ۴۶ درصد کارفرمایان سطح منفعتوری را ثابت، ۳۴ درصد بهبود جزئی و ۱۵ درصد بهبود قابلتوجه گزارش دادند. ۸۶ درصد نیز احتمال ادامه طرح پس از دوره آزمایشی را بالا ارزیابی کردند.
تجربه موفق یونیلور در نیوزیلند و مایکروسافت در ژاپن
یونیلور نیوزیلند در یک آزمون ۱۸ ماهه (دسامبر ۲۰۲۰ تا ژوئن ۲۰۲۲) با ۸۱ کارمند هفته کاری ۴ روزه را با حقوق کامل اجرا کرد. نتایج ۳۴ درصد بهبود تعادل کار و زندگی، ۳۳ درصد کاهش استرس، ۶۷ درصد کاهش نرخ غیبت و نیم درصد افزایش فروش. در نتیجه یونیلور این مدل را دائمی کرد و به استرالیا گسترش داد.
مایکروسافت ژاپن در آگوست ۲۰۱۹ یک آزمون یکماهه برگزار کرد که در آن ۲۳۰۰ کارمند علاوه بر شنبه و یکشنبه، جمعهها نیز تعطیل بودند با حقوق کامل. منفعتوری ۳۹/۹ درصد افزایش یافت، مصرف برق ۲۳/۱ درصد و مصرف کاغذ ۵۸/۷ درصد کاهش یافت و ۹۲/۱ درصد کارکنان رضایت اعلام کردند.
آمده تا بماند
با وجود نگرانیهای منتقدان درباره حفظ سطح منفعتوری، پوشش شیفتها و عواقب اقتصادی، به نظر میرسد هفته کاری ۴ روزه یکی از پاسخهای جوامع پیشرفته برای افزایش منفعتوری و بهبود کیفیت زندگی در آینده خواهد بود. در ایران نیز انتظار میرود شرکتها در سالهای آینده همین مسیر را طی کنند.